บางบ้านพี่สาวอยู่กับแม่ช่วงเช้า น้องชายแวะมาหลังเลิกงาน ส่วนอีกคนช่วยพาไปพบแพทย์ แม้จะไม่ได้อยู่พร้อมกัน แต่ทุกคนก็มีส่วนช่วยดูแล ปัญหาที่พบได้คือ คนที่มาทีหลังอาจไม่รู้ว่าพ่อแม่กินข้าวแล้วหรือยัง วันนี้มีเรื่องอะไร หรือมีนัดที่ต้องเตรียมตัวเมื่อไร
การดูแลผู้สูงอายุร่วมกันในครอบครัว เริ่มได้จากการบอกต่อเรื่องจำเป็นด้วยข้อความสั้น ๆ ให้คนที่มารับช่วงเข้าใจ โดยเลือกวิธีที่เข้ากับชีวิตประจำวันของบ้านเรา
1. เริ่มจากเรื่องที่ต้องถามกันซ้ำบ่อย ๆ
ลองนึกว่าเวลาผลัดกันดูแล พี่น้องต้องโทรถามเรื่องอะไรบ่อยที่สุด เช่น แม่กินข้าวหรือยัง พ่ออาบน้ำแล้วไหม หรือพรุ่งนี้ใครจะพาไปโรงพยาบาล แล้วเริ่มบอกต่อเฉพาะเรื่องเหล่านี้ก่อน อาจส่งข้อความสั้น ๆ ว่า “แม่กินข้าวเช้าและอาบน้ำแล้ว เที่ยงนี้มีแกงจืดอยู่ในตู้เย็น” คนที่มาช่วงกลางวันก็รู้ว่าต้องช่วยอะไรต่อ ไม่จำเป็นต้องเขียนรายละเอียดทุกกิจกรรม เลือกบันทึกตามความจำเป็นของผู้สูงอายุแต่ละคน หากพ่อแม่ยังทำหลายอย่างเองได้ ควรถามท่านโดยตรงด้วย เพื่อให้ข้อมูลที่บอกต่อสะท้อนความต้องการของเจ้าตัว
2. ถ้ามีอะไรต่างจากปกติ บอกให้เข้าใจง่าย
นอกจากกิจวัตร ควรบอกเรื่องที่คนถัดไปอาจต้องใส่ใจ เช่น พ่อนอนหลับไม่ค่อยดี แม่บอกว่าไม่อยากอาหาร หรือวันนี้ไม่อยากออกไปเดินเล่น เขียนตามสิ่งที่เห็นหรือคำที่ท่านบอก เช่น “แม่กินข้าวเที่ยงได้น้อยกว่าทุกวัน บอกว่ายังไม่หิว” จะเข้าใจง่ายกว่าคำว่า “แม่ไม่ค่อยโอเค” หากได้โทรปรึกษาสถานพยาบาลหรือดำเนินการอะไรไปแล้ว ก็บอกเพิ่มสั้น ๆ เพื่อให้คนอื่นรู้ตรงกัน
เรื่องที่ส่งต่อไม่จำเป็นต้องเป็นปัญหาเสมอไป อาจเป็นสิ่งที่ท่านชอบ เช่น วันนี้ได้คุยกับเพื่อนแล้วอารมณ์ดี หรืออยากให้เปิดเพลงเดิมอีกครั้ง เพราะการดูแลผู้สูงอายุครอบคลุมทั้งร่างกาย จิตใจ และความสัมพันธ์ในครอบครัวด้วย
3. วันนัดต้องบอกให้ครบว่าเมื่อไร ที่ไหน ใครพาไป
เมื่อมีนัดพบแพทย์ ตรวจสุขภาพ หรือทำกิจกรรม ควรเก็บวัน เวลา และสถานที่ไว้ในจุดที่หาเจอ พร้อมคุยกันว่าใครสะดวกพาไป เช่น “วันศุกร์ แม่มีนัดที่โรงพยาบาล 9 โมง พี่พาไปเอง” ส่วนเอกสารและการเตรียมตัวให้ยึดตามที่สถานพยาบาลแจ้ง หลังกลับมา คนที่พาไปอาจบอกสั้น ๆ ว่ามีนัดครั้งถัดไปเมื่อไร และมีคำแนะนำอะไรที่คนในบ้านต้องช่วยกันทำ หากมีเอกสารหรือรายการยาใหม่ ควรเก็บไว้ให้ผู้เกี่ยวข้องตรวจสอบได้ ไม่อาศัยการจำแล้วเล่าต่อเพียงอย่างเดียว
สำหรับเรื่องยา หากไม่แน่ใจว่าได้รับไปแล้วหรือยัง ให้ตรวจสอบกับคนที่ดูแลก่อนหน้า หากยังไม่ชัดเจนควรสอบถามแพทย์หรือเภสัชกรก่อนให้ยาเพิ่มเติม
4. ใช้ช่องทางที่ทุกคนเปิดดูได้จริง
เริ่มจากสิ่งที่ครอบครัวคุ้นเคยได้เลย เช่น สมุดวางไว้ในบ้าน หรือข้อความในกลุ่มครอบครัว หากใช้แชท ควรเขียนเรื่องสำคัญให้จบในข้อความเดียว เพื่อให้คนที่มารับช่วงอ่านเข้าใจได้ง่าย เมื่อข้อมูลเริ่มมากขึ้นและต้องย้อนหาอยู่บ่อย ๆ อาจใช้ CareConnect เป็นอีกตัวช่วย โดยมีสมุดเช็คอินสำหรับกิจกรรมประจำวัน สมุดสุขภาพสำหรับข้อมูลสุขภาพ และสมุดนัดหมายที่สมาชิกครอบครัวบันทึกและเปิดดูร่วมกันได้ เลือกใช้เฉพาะส่วนที่จำเป็นก่อน เช่น เริ่มจากเก็บนัดหมายของพ่อแม่ไว้ด้วยกัน ส่วนเรื่องที่ต้องจัดการทันที ควรโทรหากันโดยตรง ไม่รอให้อีกคนมาเปิดอ่านข้อความหรือบันทึก
การส่งต่อข้อมูลผู้สูงอายุไม่จำเป็นต้องเริ่มจากตารางละเอียด ลองเริ่มวันนี้ด้วยข้อความสั้น ๆ ว่า “ทำอะไรแล้ว มีอะไรอยากบอก และต้องช่วยอะไรต่อ” แล้วค่อยปรับตามสิ่งที่ครอบครัวใช้ได้สะดวก เป้าหมายคือให้พี่น้องรับช่วงกันง่ายขึ้น และให้พ่อแม่ได้รับการดูแลที่ต่อเนื่องโดยยังมีส่วนร่วมบอกความต้องการของตัวเอง
ที่มาข้อมูล
https://www.proudlycare.com/careconnect-app-checkin-health-notebook/
https://he01.tci-thaijo.org/index.php/scnet/article/view/15670
