แม้จะอายุใกล้เคียงกัน แต่ผู้สูงอายุแต่ละคนอาจต้องการการดูแลต่างกัน บางคนยังออกไปซื้อของ พบเพื่อน และจัดการชีวิตประจำวันได้เอง ขณะที่บางคนต้องมีคนช่วยอาบน้ำ แต่งตัว หรือดูแลอย่างใกล้ชิด การเข้าใจ การแบ่งประเภทของผู้สูงอายุ จึงช่วยให้ลูกหลานวางแผนช่วยเหลือได้ตรงกับความต้องการมากขึ้น
หากแบ่งตามความสามารถในการทำกิจวัตรประจำวัน ผู้สูงอายุแบ่งได้เป็น 3 กลุ่ม ได้แก่ ผู้สูงอายุติดสังคม ผู้สูงอายุติดบ้าน และผู้สูงอายุติดเตียง โดยพิจารณาว่าสามารถช่วยเหลือตัวเองได้มากน้อยเพียงใด เช่น การกินอาหาร การอาบน้ำ การแต่งตัว การเข้าห้องน้ำ และการเคลื่อนที่
1. ผู้สูงอายุติดสังคม ยังใช้ชีวิตได้ด้วยตัวเอง
ผู้สูงอายุกลุ่มนี้ช่วยเหลือตัวเองและทำกิจวัตรประจำวันได้ดี สามารถดำเนินชีวิตในสังคมได้อย่างอิสระ บางคนอาจมีโรคประจำตัว แต่ยังควบคุมโรคและใช้ชีวิตประจำวันได้
การดูแลควรเปิดโอกาสให้ผู้สูงอายุเลือกทำสิ่งที่สนใจ เช่น ทำอาหาร ปลูกต้นไม้ พบเพื่อน หรือเข้าร่วมกิจกรรมในชุมชน ลูกหลานอาจช่วยเรื่องการเดินทางหรือเตรียมสิ่งของตามความจำเป็น พร้อมรับฟังว่าท่านอยากให้ช่วยเรื่องใด แทนการตัดสินใจให้ทั้งหมด คำว่า “ติดสังคม” ไม่ได้หมายความว่าต้องชอบออกจากบ้านเสมอไป ผู้สูงอายุที่ชอบอ่านหนังสือหรือทำกิจกรรมเงียบ ๆ อยู่บ้านก็อาจอยู่ในกลุ่มนี้ได้ เพราะสิ่งที่พิจารณาคือความสามารถในการช่วยเหลือตัวเอง
2. ผู้สูงอายุติดบ้าน ยังทำบางอย่างเองได้ แต่ต้องมีคนช่วย
ผู้สูงอายุติดบ้านมีข้อจำกัดในการใช้ชีวิตและช่วยเหลือตัวเองได้บางส่วน จึงต้องอาศัยผู้อื่นช่วยในกิจกรรมบางอย่าง ความช่วยเหลือที่จำเป็นอาจแตกต่างกันในแต่ละคน ครอบครัวจึงควรสังเกตจากการใช้ชีวิตจริง ลองเริ่มจากดูว่าพ่อแม่ยังทำอะไรได้เอง และติดขัดตรงไหน เช่น อาบน้ำ แต่งตัว หรือเดินไปเข้าห้องน้ำ แล้วแบ่งหน้าที่กันให้ชัดว่าใครจะช่วยในช่วงเวลาใด โดยยังให้ท่านทำส่วนที่ทำได้ด้วยตัวเอง หากลูกหลานไม่สะดวกอยู่ด้วยตลอดวัน อาจพิจารณาผู้ดูแลผู้สูงอายุที่บ้านตามช่วงเวลาที่ต้องการ ส่วนการเลือกไม้เท้า อุปกรณ์ช่วยเดิน หรือรถเข็น ควรดูความสามารถของผู้ใช้งานและพื้นที่ร่วมด้วย ไม่เลือกจากอายุหรือชื่อกลุ่มเพียงอย่างเดียว
3. ผู้สูงอายุติดเตียง ต้องการความช่วยเหลืออย่างใกล้ชิด
ผู้สูงอายุติดเตียงมีข้อจำกัดมากในการทำกิจวัตรประจำวันพื้นฐาน ต้องมีผู้อื่นช่วยดูแลและเคลื่อนย้าย การวางแผนจึงควรครอบคลุมทั้งความต้องการของผู้สูงอายุและความพร้อมของคนในครอบครัว ลูกหลานสามารถรวบรวมรายละเอียดการดูแล เช่น การกินอาหาร การทำความสะอาดร่างกาย การขับถ่าย และการเคลื่อนย้าย เพื่อพูดคุยกับทีมสุขภาพและผู้ดูแลให้เข้าใจตรงกัน รวมถึงบอกความชอบ กิจวัตรที่คุ้นเคย และวิธีที่ผู้สูงอายุใช้สื่อสารความต้องการ หากกำลังมองหาบริการดูแลที่บ้านหรือศูนย์ดูแลผู้สูงอายุ ควรนำข้อมูลเหล่านี้ไปสอบถามว่าแต่ละแห่งรองรับได้อย่างไร เพื่อให้บริการที่เลือกสอดคล้องกับการดูแลที่ต้องได้รับจริง
รู้ประเภทผู้สูงอายุแล้ว วางแผนดูแลต่ออย่างไร?
การรู้ว่าผู้สูงอายุต้องการความช่วยเหลือระดับใด เป็นจุดเริ่มต้นในการเลือก บริการดูแลผู้สูงอายุ และอุปกรณ์ที่เหมาะสม ครอบครัวอาจทำรายการง่าย ๆ ว่าท่านทำอะไรเองได้ ต้องช่วยเรื่องไหน และมีใครรับผิดชอบบ้าง แล้วนำมาพิจารณาร่วมกับเวลา พื้นที่ และงบประมาณ
อย่างไรก็ตาม ไม่ควรสรุปว่าผู้สูงอายุอยู่กลุ่มใดจากการใช้รถเข็นหรือการอยู่บ้านเป็นหลัก หากไม่แน่ใจว่าผู้สูงอายุต้องการความช่วยเหลือระดับใด สามารถปรึกษาแพทย์หรือพยาบาล เพื่อประเมินความสามารถในการทำกิจวัตรประจำวันและวางแผนดูแลให้เหมาะสม สำหรับครอบครัวที่เริ่มมองหาตัวช่วย สามารถเปรียบเทียบข้อมูลผู้ดูแลและศูนย์ดูแลผู้สูงอายุบน Proudly Care แล้วสอบถามรายละเอียดกับผู้ให้บริการโดยตรง โดยให้ผู้สูงอายุมีส่วนร่วมเลือกเท่าที่ทำได้ เพื่อให้การดูแลเข้ากับทั้งความจำเป็นและวิถีชีวิตของท่าน
ที่มาข้อมูล :
https://www.dop.go.th/download/knowledge/th1562921912-236_0.pdf
