วัคซีนไม่ได้มีความสำคัญเฉพาะในวัยเด็กเท่านั้น แต่ผู้ใหญ่และผู้สูงอายุก็ควรทบทวนวัคซีนที่เหมาะสมกับช่วงวัยและสุขภาพของตนเองเช่นกัน โดยเฉพาะวัคซีนที่ช่วยลดความเสี่ยงจากโรคติดเชื้อและภาวะแทรกซ้อนที่อาจส่งผลต่อคุณภาพชีวิต ในปี 2569 มีคำแนะนำและข้อมูลด้านวัคซีนสำหรับผู้ใหญ่ที่น่าสนใจ ซึ่งผู้สูงอายุและครอบครัวควรรู้ก่อนเข้ารับวัคซีน
แล้ว ผู้สูงอายุควรฉีดวัคซีนอะไรบ้าง? ลองเช็กวัคซีนสำคัญที่ควรรู้ไปพร้อมกัน
1. วัคซีนไข้หวัดใหญ่
ไข้หวัดใหญ่อาจดูเหมือนเป็นโรคทั่วไป แต่สำหรับผู้สูงอายุ การติดเชื้ออาจนำไปสู่ภาวะแทรกซ้อนที่รุนแรงขึ้นได้ โดยเฉพาะผู้ที่มีโรคประจำตัว เช่น โรคหัวใจ โรคปอด หรือเบาหวาน ผู้ที่มีอายุ 60 ปีขึ้นไป เป็นกลุ่มที่ควรได้รับวัคซีนไข้หวัดใหญ่ และโดยทั่วไปควรฉีดปีละ 1 ครั้ง ส่วนผู้สูงอายุบางรายอาจมีทางเลือกเป็นวัคซีนขนาดสูงหรือวัคซีนชนิดอื่นตามความเหมาะสม จึงควรปรึกษาบุคลากรทางการแพทย์ก่อนรับวัคซีน
2. วัคซีนโควิด-19
แม้โควิด-19 จะไม่ใช่เรื่องใหม่ แต่ผู้สูงอายุยังเป็นกลุ่มที่ควรให้ความสำคัญกับการป้องกัน เนื่องจากอายุและโรคประจำตัวอาจเพิ่มความเสี่ยงต่อการเกิดอาการรุนแรง การได้รับวัคซีนตามความเหมาะสมจึงยังเป็นส่วนหนึ่งของการดูแลสุขภาพ โดยควรตรวจสอบประวัติการฉีดวัคซีนที่ผ่านมาและปรึกษาแพทย์หรือบุคลากรทางการแพทย์ว่าควรได้รับวัคซีนเมื่อใด
3. วัคซีนนิวโมค็อกคัส ป้องกันโรคติดเชื้อรุนแรง
เชื้อนิวโมค็อกคัสสามารถก่อให้เกิดโรคปอดอักเสบ รวมถึงการติดเชื้อในกระแสเลือดและเยื่อหุ้มสมองได้ ผู้สูงอายุจึงเป็นอีกกลุ่มที่ควรพิจารณาการป้องกันด้วยวัคซีน
สำหรับผู้ที่มีอายุ 65 ปีขึ้นไป รวมถึงผู้ที่อายุน้อยกว่านั้นแต่มีโรคประจำตัวหรือภาวะเสี่ยงบางอย่าง ควรพูดคุยกับแพทย์เพื่อประเมินว่าจำเป็นต้องได้รับวัคซีนหรือไม่ และควรใช้วัคซีนชนิดใดตามประวัติการฉีดที่ผ่านมา
4. วัคซีนงูสวัด
งูสวัดเป็นโรคที่เกิดจากเชื้อไวรัสตัวเดียวกับโรคอีสุกอีใส ซึ่งสามารถกลับมาก่อโรคได้อีกในภายหลัง ความเสี่ยงจะเพิ่มขึ้นเมื่ออายุมากขึ้น
สิ่งที่ผู้สูงอายุควรระวังคืออาการปวดตามแนวเส้นประสาทที่อาจคงอยู่นาน แม้ผื่นงูสวัดจะหายไปแล้วก็ตาม ปัจจุบันมีวัคซีนงูสวัดชนิด recombinant zoster vaccine (RZV) สำหรับผู้ที่มีอายุ 50 ปีขึ้นไป โดยการฉีดและระยะห่างระหว่างเข็มควรเป็นไปตามคำแนะนำของแพทย์และชนิดวัคซีน
5. วัคซีน RSV
RSV เป็นเชื้อไวรัสทางเดินหายใจที่ไม่ได้เกิดเฉพาะในเด็กเท่านั้น แต่สามารถทำให้ผู้สูงอายุเจ็บป่วยรุนแรงได้ โดยเฉพาะผู้ที่มีโรคหัวใจหรือโรคปอดเรื้อรัง กลุ่มผู้สูงอายุจึงสามารถปรึกษาแพทย์เกี่ยวกับวัคซีน RSV เพื่อประเมินความเหมาะสมเป็นรายบุคคล โดยพิจารณาจากอายุและปัจจัยเสี่ยงด้านสุขภาพร่วมกัน
นอกจาก 5 วัคซีนนี้ ยังมีวัคซีนอะไรอีก?
วัคซีนสำหรับผู้ใหญ่ไม่ได้มีเพียงวัคซีนที่กล่าวมาข้างต้น ผู้สูงอายุบางคนอาจมีความจำเป็นต้องได้รับวัคซีนชนิดอื่นด้วย เช่น วัคซีนบาดทะยัก คอตีบ และไอกรน วัคซีนไวรัสตับอักเสบบี หรือวัคซีนชนิดอื่นตามความเสี่ยง
ดังนั้นจึงไม่ควรดูเฉพาะอายุเพียงอย่างเดียว แต่ควรพิจารณาร่วมกับโรคประจำตัว ประวัติการได้รับวัคซีน อาชีพ การเดินทาง และปัจจัยเสี่ยงของแต่ละคน โดยตารางวัคซีนปี 2569 ของสมาคมโรคติดเชื้อแห่งประเทศไทยก็แบ่งคำแนะนำตามช่วงอายุและเงื่อนไขสุขภาพไว้ด้วย
ก่อนเข้ารับวัคซีน ควรแจ้งแพทย์หรือบุคลากรทางการแพทย์เกี่ยวกับ โรคประจำตัว ยาที่ใช้อยู่ ประวัติการแพ้วัคซีน และวัคซีนที่เคยได้รับ หากมีสมุดบันทึกการฉีดวัคซีน ควรนำติดตัวไปด้วย เพื่อช่วยให้บุคลากรทางการแพทย์ประเมินได้ว่าควรได้รับวัคซีนชนิดใดและเมื่อใด
สิ่งสำคัญคือ ไม่จำเป็นต้องฉีดวัคซีนทุกชนิดเพียงเพราะมีอายุ 60 ปีขึ้นไป แต่ควรเลือกวัคซีนให้เหมาะสมกับสุขภาพ โรคประจำตัว และความเสี่ยงของแต่ละคน หากไม่แน่ใจ ควรปรึกษาแพทย์เพื่อช่วยวางแผนการรับวัคซีนที่เหมาะสมที่สุด
ที่มาข้อมูล
คำแนะนำการให้วัคซีนป้องกันโรคสำหรับผู้ใหญ่และผู้สูงอายุ ปี พ.ศ. 2569
คำแนะนำการสร้างเสริมภูมิคุ้มกันโรคตลอดช่วงชีวิต (Life-course Vaccination) สำหรับประชาชน ปี 2569
