ปัจจุบัน AI อย่าง ChatGPT สามารถเข้ามาช่วยเรื่องต่าง ๆ ในชีวิตประจำวันได้มากกว่าการตอบคำถามทั่วไป สำหรับผู้สูงอายุที่เริ่มคุ้นเคยกับสมาร์ตโฟนหรือคอมพิวเตอร์ ChatGPT อาจเป็นอีกหนึ่งเครื่องมือที่ช่วยค้นข้อมูล เรียนรู้สิ่งใหม่ และจัดการเรื่องเล็ก ๆ น้อย ๆ ได้สะดวกขึ้น
กรมสุขภาพจิตเคยให้ความสำคัญกับการส่งเสริม Digital Literacy ในผู้สูงอายุ โดยมองว่าการมีทักษะในการใช้คอมพิวเตอร์ โทรศัพท์ แท็บเล็ต และสื่อออนไลน์ สามารถช่วยให้ผู้สูงอายุใช้เทคโนโลยีเพื่อการสื่อสาร การทำงาน และการใช้ชีวิตร่วมกับสังคมได้มากขึ้น
6 วิธีใช้ ChatGPT ที่ผู้สูงอายุลองนำไปใช้ได้
1. ถามเรื่องที่สงสัยในชีวิตประจำวัน
ผู้สูงอายุสามารถพิมพ์คำถามด้วยภาษาที่ใช้ตามปกติ เช่น “วิธีปลูกต้นกะเพราในกระถาง” หรือ “เมนูอาหารเช้าทำง่าย ๆ” ChatGPT สามารถช่วยอธิบายเป็นขั้นตอนและปรับคำตอบให้เข้าใจง่ายขึ้นได้
2. ช่วยวางแผนกิจกรรมและการเดินทาง
ChatGPT สามารถช่วยจัดตารางกิจกรรม วางแผนท่องเที่ยว หรือแนะนำสิ่งที่ควรเตรียมก่อนเดินทาง เช่น รายการของใช้ เสื้อผ้า ยาประจำตัว หรือเอกสารสำคัญ โดยผู้ใช้สามารถบอกข้อจำกัดของตนเองเพิ่มเติมเพื่อให้คำแนะนำเหมาะสมขึ้น
3. ใช้เรียนรู้สิ่งใหม่
ผู้สูงอายุสามารถใช้ ChatGPT เป็นผู้ช่วยเรียนรู้เรื่องที่สนใจ เช่น ฝึกภาษาอังกฤษ เรียนรู้การใช้สมาร์ตโฟน ทำอาหาร หรือทำความเข้าใจคำศัพท์ที่ไม่คุ้นเคย โดยสามารถขอให้ AI อธิบายด้วยภาษาง่าย ๆ หรือยกตัวอย่างประกอบได้
4. ช่วยเขียนและเรียบเรียงข้อความ
ไม่ว่าจะเป็นการเขียนข้อความถึงลูกหลาน การอวยพรวันเกิด การร่างรายการซื้อของ หรือช่วยเรียบเรียงข้อความให้สุภาพขึ้น ก็สามารถให้ ChatGPT ช่วยร่างและนำไปปรับแก้ตามต้องการได้
5. ช่วยจัดระเบียบข้อมูล
ผู้สูงอายุหรือผู้ดูแลสามารถนำข้อมูลที่ไม่ซับซ้อนมาให้ ChatGPT ช่วยสรุป เช่น รายการสิ่งที่ต้องทำในแต่ละวัน รายการของใช้ หรือคำถามที่ต้องการเตรียมไว้ก่อนพบแพทย์ ทั้งนี้ข้อมูลสุขภาพที่เป็นข้อมูลส่วนตัวควรพิจารณาเรื่องความเป็นส่วนตัวก่อนป้อนเข้าสู่ระบบ
6. ใช้เป็นเพื่อนคุยและกระตุ้นการเรียนรู้
ChatGPT สามารถพูดคุยโต้ตอบในหัวข้อที่สนใจ เช่น หนัง เพลง ประวัติศาสตร์ อาหาร หรือเรื่องราวในอดีต การใช้เทคโนโลยีในลักษณะนี้อาจช่วยให้ผู้สูงอายุได้เรียนรู้และมีส่วนร่วมกับเทคโนโลยีมากขึ้น ขณะที่การใช้เทคโนโลยีดิจิทัลอย่างเหมาะสมก็เป็นหนึ่งในแนวทางที่สามารถสนับสนุนการสูงวัยอย่างมีคุณภาพได้
ใช้ ChatGPT อย่างไรให้ปลอดภัย?
แม้ ChatGPT จะช่วยค้นข้อมูลและเรียบเรียงเรื่องต่าง ๆ ได้ แต่ ไม่ควรเชื่อคำตอบทั้งหมดโดยไม่ตรวจสอบ โดยเฉพาะเรื่องสุขภาพ ยา อาการเจ็บป่วย หรือการรักษา หากมีอาการผิดปกติควรปรึกษาแพทย์หรือบุคลากรทางการแพทย์โดยตรง นอกจากนี้ควรหลีกเลี่ยงการเปิดเผยข้อมูลส่วนตัวที่ไม่จำเป็น เช่น เลขบัตรประชาชน รหัสผ่าน ข้อมูลบัญชีธนาคาร หรือข้อมูลสุขภาพที่ละเอียดอ่อน และควรตรวจสอบข้อมูลสำคัญจากแหล่งที่น่าเชื่อถือก่อนนำไปใช้จริง
การใช้ AI สำหรับผู้สูงอายุจึงไม่จำเป็นต้องเริ่มจากเรื่องซับซ้อน เพียงเริ่มจากคำถามง่าย ๆ ที่เกี่ยวข้องกับชีวิตประจำวัน และเรียนรู้วิธีตรวจสอบข้อมูลไปพร้อมกัน ก็สามารถทำให้เทคโนโลยีเป็นอีกหนึ่งเครื่องมือที่ช่วยให้ชีวิตสะดวกขึ้นได้
ที่มาข้อมูล :
https://mhc7.dmh.go.th/23/01/2019/7920/
https://www.depa.or.th/en/article-view/ai-ethics
https://www.who.int/europe/news-room/events/item/2024/09/17/default-calendar/promoting-healthy-ageing-in-a-digital-world
