ปัญหาการนอนไม่หลับในผู้สูงอายุพบได้บ่อย หลายคนเข้าใจว่าอายุมากขึ้นแล้วนอนน้อยลงเป็นเรื่องปกติ แต่หากพักผ่อนไม่เพียงพอต่อเนื่อง อาจส่งผลต่อความจำ อารมณ์ สมาธิ รวมถึงเพิ่มความเสี่ยงต่อการหกล้ม และกระทบคุณภาพชีวิตโดยรวม ผู้เชี่ยวชาญด้านสุขภาพอธิบายว่า ปัญหาการนอนของผู้สูงวัยมักมีหลายปัจจัยร่วมกัน ดังนี้
1. วงจรการนอนที่เปลี่ยนไปตามวัย
เมื่ออายุมากขึ้น ระยะหลับลึกของร่างกายจะลดลง ทำให้หลับไม่สนิทและตื่นกลางดึกบ่อย หลายคนเข้านอนเร็วขึ้นและตื่นเช้ากว่าปกติ บางรายใช้เวลานานกว่าจะหลับ การเปลี่ยนแปลงนี้เป็นผลจากระบบประสาทและฮอร์โมนที่เปลี่ยนไปตามธรรมชาติของวัย
2. โรคประจำตัวเรื้อรัง
โรคที่พบได้บ่อยในผู้สูงอายุ เช่น เบาหวาน ต่อมลูกหมากโต โรคข้อเสื่อม หรือกรดไหลย้อน อาจรบกวนการพักผ่อนโดยตรง โดยเฉพาะการต้องลุกเข้าห้องน้ำกลางดึก หรืออาการปวดที่ทำให้สะดุ้งตื่น หากอาการไม่ถูกควบคุม การนอนจะยิ่งแย่ลง
3. ผลข้างเคียงจากยา
ผู้สูงอายุจำนวนมากรับประทานยาหลายชนิด ยาบางประเภทอาจส่งผลต่อระบบประสาท ทำให้หลับยาก หลับไม่ลึก หรือตื่นบ่อย หากพบว่าเริ่มนอนไม่ดีหลังเปลี่ยนยา ควรปรึกษาแพทย์เพื่อประเมิน ไม่ควรหยุดยาเอง
4. ความเครียดและภาวะซึมเศร้า
สุขภาพจิตมีผลต่อการนอนอย่างมาก ผู้สูงอายุที่มีความกังวลสะสม ความรู้สึกโดดเดี่ยว หรือภาวะซึมเศร้า มักมีอาการหลับยาก หรือสะดุ้งตื่นช่วงกลางดึกแล้วนอนต่อไม่ได้ อาการเหล่านี้ควรได้รับการดูแลอย่างเหมาะสม
5. ภาวะสมองเสื่อมระยะเริ่มต้น
ในบางกรณี การนอนผิดปกติอาจเป็นสัญญาณเตือนของภาวะสมองเสื่อม เช่น ง่วงมากตอนกลางวัน แต่ตื่นตัวในเวลากลางคืน หรือสับสนเรื่องเวลา หากมีอาการร่วมกับหลงลืมมากขึ้น ควรเข้ารับการประเมินจากแพทย์
6. พฤติกรรมการใช้ชีวิตประจำวัน
การงีบหลับกลางวันนานเกินไป การไม่มีกิจกรรมทางกาย หรือการดื่มชา กาแฟในช่วงเย็น ล้วนส่งผลต่อคุณภาพการนอน การจัดกิจกรรมระหว่างวันให้เหมาะสม และสร้างบรรยากาศก่อนนอนที่ผ่อนคลาย จะช่วยให้นอนหลับได้ดีขึ้น
แม้วงจรการนอนจะเปลี่ยนไปตามวัย แต่การพักผ่อนไม่เพียงพอเรื้อรังไม่ควรถูกมองว่าเป็นเรื่องปกติ หากผู้สูงอายุมีอาการอ่อนเพลียมากผิดปกติ สมาธิลดลง หรืออารมณ์แปรปรวน ควรปรึกษาแพทย์เพื่อหาสาเหตุที่แท้จริง การดูแลทั้งด้านสุขภาพกาย สุขภาพจิต การใช้ยา และการปรับพฤติกรรมในชีวิตประจำวัน จะช่วยให้ผู้สูงอายุมีคุณภาพการนอนที่ดีขึ้น และมีคุณภาพชีวิตที่สมดุลมากขึ้น
ที่มาข้อมูล
https://www.ruamjairak.com/นอนไม่หลับในผู้สูงอายุ/
https://www.thaipr.net/health/3452337
https://www.dailynews.co.th/articles/5554175/
